2013 in review

The WordPress.com stats helper monkeys prepared a 2013 annual report for this blog.

Here’s an excerpt:

A New York City subway train holds 1,200 people. This blog was viewed about 4,400 times in 2013. If it were a NYC subway train, it would take about 4 trips to carry that many people.

Click here to see the complete report.

New Skills for Design, Analysis and Implementation of IT projects

Of all invested capital in the U.S. between 1980 and 2011, information technology (IT) defined as hardware, software and communications equipment, grew from 32% to 52% (source U.S. Department of Commerce, 2012). However IT need to be designed, analyzed and implemented before there can be an ROI for the organization. It is there that things often go wrong.  On average investments in IT can produce returns far above those by other investments. However there is considerable variance across firms (Brynjolfsson et al. 2000). The reasons are the lack of investments in organizational and managerial capital, sometimes called complementary assets. We focus here on one particular complementary asset: the right skills or capabilities for design, analysis and implementation of IT projects. The literature on failed IT projects is abundant. IT failures can be not capturing essential business requirements, not providing organizational benefits, delivering a complicated, poorly organized user interface or inaccurate and inconsistent data. A large part of IT projects are runaway projects, exceeding schedule and/or budget and fail to perform as specified.

Practitioners as well as academics are desperately searching for new and better methods to gain more control over IT projects. Their strive for more control can be placed in a view of information systems (IS) as cybernetic systems. They see an information system mainly as a machine taking inputs like raw data from within the organization or from the environment. The inputs are then processed into meaningful information or knowledge. Finally the outputs transfers the processed information or knowledge to the people who will (hopefully) use it or to another process for which it will be used. This approach is entirely in line with a very mechanical perspective on IS and is the driver for skills typically found in an engineering education. There is surely nothing wrong with that. Indeed, IS deal with a highly complex technological artifacts. So more and especially deeper skills in STEM (science, technology, engineering and mathematics) fields are certainly most welcome.

However information systems are more than computers. Designing, analyzing and implementing information systems effectively requires an understanding of the organization, the management and information technology shaping information systems. It was K. Weick who stated already that computers will defeat their own purpose because they create complexity (Weick 1985).

I argue that we should also adopt a more behavioral approach to IS. For instance phenomenon’s as IT projects failures cannot always be understood with the models used in a solely (cyber)-technical approach. Other behavioral disciplines should contribute to the methods and models. We refer to psychology (e.g. how do users really deal with IS?), sociology (e.g. how do IS shape organizations?) and economy (e.g. how do we evaluate IS?) as behavioral disciplines.  The behavioral approach of IS is certainly not new for IS researchers, but there is still a lack of more behavioral skills within the community of IT practitioners.  And the research for a deeper understanding of IS and especially IT projects goes on. I like to bring some researched topics that may lead to paradigm shifts in the education of IT/IS professional.

In the domain of organizational science there is research on High Reliability Organization (HRO). A topics that was initiated by K. Weick in 1999 (Weick et al. 1999).  In his seminal article, Organizing for High Reliability: Processes of Collective Mindfulness, Weick argues that in an HRO there is preoccupation with failure (“Failure is not an option”), reluctance to simplify interpretation (beware of ‘frameworks’, ‘models’, ‘mindsets’, …), sensitivity to operations (“situational awareness”) and commitment to resilience (“continuous management of fluctuations”). Lessons we can learn from HROs are:

          – The expectation of surprise is an organizational resource because it promotes attentiveness and discovery.

          – Anomalous events should be treated as outcomes rather than as accidents, to encourage search for sources and causes.

          – Errors should be made as conspicuous as possible to undermine self-deception and concealment.

          – Reliability requires diversity, duplication, overlap, and a varied response repertoire, whereas efficiency requires homogeneity, specialization, non-redundancy and standardization (bricolage?)

          – Interpersonal skills are just as important in HROs as are technical skills.

Another topic in IS research are Real Options Pricing Models (ROPMs) which could be suitable for large IT infrastructure investments where future revenue streams are unclear (unsuccessful?). RO means invest now – harvest later (Benaroch 2002). So an initial expenditure on IT/IS creates the right, but not the obligation to obtain the benefits associated with further development. The management has the freedom to cancel, defer, restart, or expand IT projects.

Very recently IS researchers are now working with the sociomateriality of IS (Orlikowski et al. 2008). This is a relational view of organizations and IS as sociomaterial arrangements of human and non-human actors. It assumes inherently inseparable sociality and materiality of IS by which IS enactments can create different kind of realities in practice (e.g. Why is one ERP implementation successful and why is another one considered as a failure?).

Some more shattered toughs on IT/IS projects that could inspire educators, technical colleges and universities to aim for new skills:

          – Traditional IT/IS project management techniques do not guaranteed success nor eliminates failures (IS success models)

          – IT/IS project management is too much focused on ‘how-to-do’

          – We should start to think about a management of meaning instead of management of control (Weick et al. 2005)

          – We should adopt a critical perspective on IT/IS projects: focus on values (technology is not neutral), ethics and morality equally important than efficiency & effectiveness. (e.g. trust versus control (Devos et al. 2009)

jan devos


Benaroch, M. 2002. “Managing information technology investment risk: A real options perspective,” Journal of Management Information Systems (19:2) Fal, pp 43-84.

Brynjolfsson, E., and Hitt, L. M. 2000. “Beyond computation: Information technology, organizational transformation and business performance,” Journal of Economic Perspectives (14:4) Fal, pp 23-48.

Devos, J., Van Landeghem, H., and Deschoolmeester, D. 2009. “IT Governance in SMEs: Trust or Control?,” in Information Systems – Creativity and Innovation in Small and Medium-Sized Enterprises, G. Dhillon, B. C. Stahl and R. Baskerville (eds.), pp. 135-149.

Orlikowski, W. J., and Scott, S. V. 2008. “Sociomateriality: Challenging the Separation of Technology, Work and Organization,” Academy of Management Annals (2) 2008, pp 433-474.

Weick, K. E. 1985. “COSMOS VS CHAOS – SENSE AND NONSENSE IN ELECTRONIC CONTEXTS,” Organizational Dynamics (14:2) 1985, pp 50-64.

Weick, K. E., Sutcliffe, K. M., and Obstfeld, D. 1999. “Organizing for high reliability: Processes of collective mindfulness,” in Research in Organizational Behavior, Vol. 21, 1999, pp. 81-123.

Weick, K. E., Sutcliffe, K. M., and Obstfeld, D. 2005. “Organizing and the process of sensemaking,” Organization Science (16:4) Jul-Aug, pp 409-421.

New book! Information Systems for Small and Medium-sized Enterprises

Order your copy now!



Informatica in het middelbaar onderwijs

Zoals beloofd een kleine enquête betreffende het vak informatica in het middelbaar onderwijs.

Ik zal de resultaten van de poll pas achteraf meedelen in een aparte blog.  Nu wil ik niemand beïnvloeden door tussentijdse resultaten te tonen.

Met dank voor de medewerking



Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt… Geen Informatica meer in het middelbaaronderwijs?


De koepel van het katholieke onderwijs heeft beslist; geen vak informatica meer in het middelbaar onderwijs. Althans niet meer in het TSO en BSO, wel nog in het ASO.  Het vak moet meer aan bod komen in de andere lessen is de motivatie.

Voor mij als docent informatica die het vak Inleiding tot de Informatica aan het eerste bachelorjaar industriële wetenschappen doceer, komt dit niet echt als een complete verrassing.  De argumentatie dat het vak moet aan bod komen in de andere lessen valt te verdedigen maar wijst eerder op een totaal ander probleem.  Een probleem dat helaas structureel is in ons onderwijs. Ons onderwijs kampt immers met een groot gebrek innovatiegerichtheid en te sterke aversie tot veranderen. Ik wil hier zeker niet de uitzonderingen vergeten te vermelden die deze regel alleen maar bevestigen. Neem even een kijkje op Edushock (www.edushock.be) en je zult het wel met me eens zijn. Toch blijft het merkwaardig dat de bereidheid tot veranderen en innovatie vooral buiten het onderwijsveld ontstaat. Informatica heeft nooit een verdiende plaats gekregen in het middelblaaronderwijs. Waarom niet? Hiervoor zijn redenen te veel om op te sommen: nog niet volwassen, te sterk aan veranderingen onderhevig, niet wiskundig genoeg, te moeilijk, te kort aan universitaire opgeleide docenten, geen plaats binnen het bestaande uurrooster… Allemaal redenen die rechtstreeks vanuit de buik van de onderwijswereld komen en haaks tegenover de realiteit van informatica in de ‘echte’ wereld staan. Er werd zolang getalmd met al dan niet doceren van informatica dat men dan maar beslist om het gewoon te schrappen. Informatica is gereduceerd tot een instrument.

De bal die de informaticaleerkrachten, die dus eigenlijk amper hebben bestaan, doorspelen naar hun collega’s lijkt niet de beste oplossing te zijn hoe goed ze ook bedoeld is, om verschillende redenen. Een eerste is alvast of de ‘andere’ leerkrachten wel bereid zullen zijn om informaticagebruik te verweven binnen hun vakgebied, gesteld dat ze deze vaardigheid zelf beheersen. Ook nu al is het verschil in informatica-gerichtheid van leerkrachten bijzonder groot. Niets is immers gegarandeerd en veel is te afhankelijk van de persoonlijke goodwill en inzet van een leerkracht die het goed meent. Sommigen vertikken het zelfs om gebruik van informatica in te voeren in hun lessen, met nefaste gevolgen voor de motivatie niet in laatste instantie deze van de leerlingen. Stel dat we de ‘andere’ leerkrachten toch zover krijgen, zullen onze leerlingen dan beter kunnen omgaan met diverse tekenpakketten, rekenbladen,  fotografische toepassingen, presentatietoepassingen edm? Ik denk het niet. Daarvoor zijn er te grote verschillen in wat nu precies allemaal moet gekend zijn om een goed getrainde informatica-gebruiker te zijn. De informatica-industrie met zijn gigantische marketingbudgetten speelt daar heel handig op in en fnuikt hiermee initiatieven zoals Open Source Software collectieven die in het middelbaar onderwijs maar niet aan bod komen.

De Europese vereniging CEPIS heeft zich over de kennis van informaticagebruik nochtans al gebogen en daarvoor de Europese Computer Drivers License (ECDL) in het leven geroepen (www.bfia.be/ecdl.html).  Met wisselend succes overigens. In België helemaal geen succes, in vele andere landen (Duitsland, Zwitserland, VK) een zeer groot succes.  Een ééngemaakt Europees onderwijssysteem is blijkbaar nog ver zoek.

Toch zou de ECDL de oplossing voor het probleem kunnen zijn, uiteraard enkel voor het gebruik van informatica. Leerlingen krijgen een aantal lespakketten te beschikking waarin ze zelf en op eigen tempo hun vaardigheden op gebied van informatica aanscherpen. Alles valt te vergelijken met het behalen van autorijbewijs. Standaard en los van enige merk of product maar wel zeer doelgericht. Daarvoor is de ECDL samengesteld door specialisten ter zake. Terloops gezegd, de vereiste basisbehendigheid met informatica lijkt mij noodzakelijk voor alle leerlingen, niet enkel deze in het TSO en het BSO. In mijn ervaring zijn het trouwens de leerlingen uit de laatste richtingen die hun collega’s uit het ASO overklassen met het beheersen van informaticatoepassingen. Gebruik van informatica kan toch bekeken worden als iets voor techneuten?

En voor diegene die mochten twijfelen aan het feit dat het gebruik van informatica te wensen overlaat verwijs ik graag naar een studie van het CEPIS dat heeft aangetoond dat het vaak bijzonder triestig gesteld is met de basisbehendigheid van informatica.  (www.ecdl.be/fileadmin/user_upload/Documents/Control_Alt_Delete_Study_ECDL-F_Press.pdf)

Men spreekt in die zin over de ‘Cost of IT Ignorance’.  Vele leerlingen denken immers te snel te weten hoe ze met een toepassing moeten werken, maar slagen er vaak niet om echt rendementsvol werk af te leveren. Rekenbladen worden amper gebruikt (en indien wel dan bevatten ze heel wat fouten), van tekstverwerkers kent men enkel wat er aan knopjes gepresenteerd wordt op het standaardscherm en in presentatieprogramma’s beperkt het gebruik zich tot een voorgekauwd sjabloon.  Bedrijven en organisaties zien zich dus geconfronteerd met de Cost of IT Ignorance.

Een meer fundamentelere vraag die zich hier aandient en die verder gaat dan het gebruik van informatica, gaat er over of informatica een voldoende wetenschappelijke basisdiscipline is die aan leerlingen moet gedoceerd worden. Blijkbaar niet want informatica kan blijkbaar niet wedijveren met fysica, scheikunde, biologie, en wiskunde. Informatica is van origine een toegepaste wetenschap, die vaak geclaimd wordt door verschillende andere, meer basisdisciplines. Zelfs de sociologie, de economie en de psychologie hebben informatica adopteert. Bekijken we de informatica vanuit een strikt positivistische wetenschapsbril dan vallen we terug op de computerwetenschappen, die zich nog verder vertakken en beroepen op de basispijlers van de ingenieurswetenschappen (elektromagnetisme, elektronica, vaste stof fysica, kwantummechanica, logica, discrete wiskunde, ….). Op academisch niveau moest er heel wat baanbrekend werk worden verricht om de computerwetenschappen een plaats te geven tussen de positieve wetenschappen.  Toen de K.U.Leuven als eerste universiteit in België in de jaren 70 van vorige eeuw de richting burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen oprichtte, kon dit enkel maar indien ook alle andere ingenieursvakken werden gedoceerd en dan nog werd enkel een wetenschappelijk diploma toegekend en geen wettelijk. Dit maakte destijds deze richting de moeilijkste van alle ingenieursrichtingen. Als informaticus zou ik uiteraard durven de computerwetenschappen in het middelbare onderwijs als een basisdiscipline stellen naast biologie en chemie. De fysica (of toch delen daarvan) kan dan misschien  meteen opgenomen worden in dit nieuwe basisvak.

Nog een ander perspectief is dat van impact van informatica op onze persoonlijke en maatschappelijk evolutie. We leven in een digitaal tijdperk waarin de toepassingen van informatica ons dagelijks functioneren beheersen en veranderen. Of we nu willen of niet: Facebook, Twitter, YouTube, e-mail, Gaming, Google Earth, chatten, …. ze zijn er en ze zullen niet meer verdwijnen. Integendeel dagelijks ontstaan er nieuwe collectieven en toepassingen die gebruik van informatica een nieuwe maatschappelijke functie geven (denk aan fenomenen zoals het Internet-of-Things, BYOD, Big Data, …). Moeten we onze leerlingen niet daarop wijzen, er duiding bij geven en vooral ruimte tot experimenteren? Nu we geschiedenis en aardrijkskunde van het programma dreigen te schrappen zit er misschien hier een innovatieve mogelijkheid in om deze wetenschappen een nieuw elan te geven. Ook esthetische vorming met behulp van digitale kunst zou een revival kunnen impliceren voor de teloorgang van de aandacht voor de (klassieke) kunsten. Er werden nog nooit meer museumbezoeken genoteerd sinds de musea online zijn gegaan!  Een ook ethiek en wetgeving zouden door informatica heel aantoonbaar kunnen gemaakt worden. We hebben het dagelijks over computercriminaliteit en inbreuken op onze persoonlijke levenssfeer. Waarom kan dit niet op school tot de leerstof behoren?

Al bij al een pleidooi om informatica een plaats te geven dat het verdient. Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt.

jan devos

Open data en de cloud: een revolutie in de informatiehuishouding van de overheid

Studiedag Vrijdag 22 februari 2013

Open data en de cloud: een revolutie in de informatiehuishouding van de overheid.

Keynote: Jan Devos, Howest en UGent – 10u30

Titel: Neemt de cloud alles over ? – De rol van de nieuwe CIO

cloudfolder_HR DEF (28 dec)

The end of Cloud Computing as we know it

It was 2008 when the word cloud was starting to get used to identify the broader concept of the internet. Before we saw iconic drawings of the internet as a cloud in presentations, but the term was actually not really used. Very soon the cloud was filled with recuperated concepts dating back to the beginning of the dot.com bubble. Then we spoke about application service providing (ASP), in the cloud rebaptized as Software-as-a-Service, utility computing (Infrastructure-as-a-Service) and thin clients (Platform-as-a-service). It was the time that everything had to be ‘web-enabled’. Every report or panel from an application had to be a webpage so it could be published or posted on the web.

The cloud  has become real with the offerings of Amazon and Google. They went to the market with cheap and flexible offerings for storage and computing performance, greatly appreciated by residents and small & home offices and of course facilitated by cheaper broadband access. Together with the technical progress in virtualization of PC platforms, well appreciated in small and medium-sized enterprises a new IT paradigm took off. Cloud computing was born.

To me this was only a first small step towards a new IT paradigm. We could called this step ‘Cloud Computing version 1’ (CC1) or the ‘capacity cloud’. CC1 is a prolongation of current IT practices characterized by a (very) large focus on technology and cost cutting. However inside organizations nothing seems to have changed. IT projects are still running out of budget and time, ERP systems are still not delivering results while eating large portions of the IT budget and users are still complaining about everything that comes from IT. The CIO was shove aside as the chief IT mechanical who has nothing to do with the business and in that way losing his status as a director.

However businesses seems to have discovered the real value of the cloud. The concept of ‘as a service’ seems to be a handy concept not only for bringing in capacity or IT but for more business oriented things like: ‘intelligence-as-a-service’, ‘analytics-as-a-service’, ‘social-media-as-a-service’, ‘innovation-as-a-service’, … We could summarize this as ‘capabilities-as-a-service’. The whole outside world can now be brought into the organization on a scalable and flexible way. And there is plenty of room outside the organization! Businesses are thereby surpassing even more the traditional oriented CIO. There is no more need for a separate IT budget, the cloud offerings are operational expenses on the budgets of functional managers.  For the new CIO this is a huge challenge. Will the CIO reshape his function as a truly C-level executive or will the job finally resolve into an extra role of any business manager and executive? In Cloud Computing v.2, IT is still at the heart of every offering, but the focus is now on the business where it should be.

jan devos

%d bloggers like this: