Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt… Geen Informatica meer in het middelbaaronderwijs?

seguridad-informatica1-300x225

De koepel van het katholieke onderwijs heeft beslist; geen vak informatica meer in het middelbaar onderwijs. Althans niet meer in het TSO en BSO, wel nog in het ASO.  Het vak moet meer aan bod komen in de andere lessen is de motivatie.

Voor mij als docent informatica die het vak Inleiding tot de Informatica aan het eerste bachelorjaar industriële wetenschappen doceer, komt dit niet echt als een complete verrassing.  De argumentatie dat het vak moet aan bod komen in de andere lessen valt te verdedigen maar wijst eerder op een totaal ander probleem.  Een probleem dat helaas structureel is in ons onderwijs. Ons onderwijs kampt immers met een groot gebrek innovatiegerichtheid en te sterke aversie tot veranderen. Ik wil hier zeker niet de uitzonderingen vergeten te vermelden die deze regel alleen maar bevestigen. Neem even een kijkje op Edushock (www.edushock.be) en je zult het wel met me eens zijn. Toch blijft het merkwaardig dat de bereidheid tot veranderen en innovatie vooral buiten het onderwijsveld ontstaat. Informatica heeft nooit een verdiende plaats gekregen in het middelblaaronderwijs. Waarom niet? Hiervoor zijn redenen te veel om op te sommen: nog niet volwassen, te sterk aan veranderingen onderhevig, niet wiskundig genoeg, te moeilijk, te kort aan universitaire opgeleide docenten, geen plaats binnen het bestaande uurrooster… Allemaal redenen die rechtstreeks vanuit de buik van de onderwijswereld komen en haaks tegenover de realiteit van informatica in de ‘echte’ wereld staan. Er werd zolang getalmd met al dan niet doceren van informatica dat men dan maar beslist om het gewoon te schrappen. Informatica is gereduceerd tot een instrument.

De bal die de informaticaleerkrachten, die dus eigenlijk amper hebben bestaan, doorspelen naar hun collega’s lijkt niet de beste oplossing te zijn hoe goed ze ook bedoeld is, om verschillende redenen. Een eerste is alvast of de ‘andere’ leerkrachten wel bereid zullen zijn om informaticagebruik te verweven binnen hun vakgebied, gesteld dat ze deze vaardigheid zelf beheersen. Ook nu al is het verschil in informatica-gerichtheid van leerkrachten bijzonder groot. Niets is immers gegarandeerd en veel is te afhankelijk van de persoonlijke goodwill en inzet van een leerkracht die het goed meent. Sommigen vertikken het zelfs om gebruik van informatica in te voeren in hun lessen, met nefaste gevolgen voor de motivatie niet in laatste instantie deze van de leerlingen. Stel dat we de ‘andere’ leerkrachten toch zover krijgen, zullen onze leerlingen dan beter kunnen omgaan met diverse tekenpakketten, rekenbladen,  fotografische toepassingen, presentatietoepassingen edm? Ik denk het niet. Daarvoor zijn er te grote verschillen in wat nu precies allemaal moet gekend zijn om een goed getrainde informatica-gebruiker te zijn. De informatica-industrie met zijn gigantische marketingbudgetten speelt daar heel handig op in en fnuikt hiermee initiatieven zoals Open Source Software collectieven die in het middelbaar onderwijs maar niet aan bod komen.

De Europese vereniging CEPIS heeft zich over de kennis van informaticagebruik nochtans al gebogen en daarvoor de Europese Computer Drivers License (ECDL) in het leven geroepen (www.bfia.be/ecdl.html).  Met wisselend succes overigens. In België helemaal geen succes, in vele andere landen (Duitsland, Zwitserland, VK) een zeer groot succes.  Een ééngemaakt Europees onderwijssysteem is blijkbaar nog ver zoek.

Toch zou de ECDL de oplossing voor het probleem kunnen zijn, uiteraard enkel voor het gebruik van informatica. Leerlingen krijgen een aantal lespakketten te beschikking waarin ze zelf en op eigen tempo hun vaardigheden op gebied van informatica aanscherpen. Alles valt te vergelijken met het behalen van autorijbewijs. Standaard en los van enige merk of product maar wel zeer doelgericht. Daarvoor is de ECDL samengesteld door specialisten ter zake. Terloops gezegd, de vereiste basisbehendigheid met informatica lijkt mij noodzakelijk voor alle leerlingen, niet enkel deze in het TSO en het BSO. In mijn ervaring zijn het trouwens de leerlingen uit de laatste richtingen die hun collega’s uit het ASO overklassen met het beheersen van informaticatoepassingen. Gebruik van informatica kan toch bekeken worden als iets voor techneuten?

En voor diegene die mochten twijfelen aan het feit dat het gebruik van informatica te wensen overlaat verwijs ik graag naar een studie van het CEPIS dat heeft aangetoond dat het vaak bijzonder triestig gesteld is met de basisbehendigheid van informatica.  (www.ecdl.be/fileadmin/user_upload/Documents/Control_Alt_Delete_Study_ECDL-F_Press.pdf)

Men spreekt in die zin over de ‘Cost of IT Ignorance’.  Vele leerlingen denken immers te snel te weten hoe ze met een toepassing moeten werken, maar slagen er vaak niet om echt rendementsvol werk af te leveren. Rekenbladen worden amper gebruikt (en indien wel dan bevatten ze heel wat fouten), van tekstverwerkers kent men enkel wat er aan knopjes gepresenteerd wordt op het standaardscherm en in presentatieprogramma’s beperkt het gebruik zich tot een voorgekauwd sjabloon.  Bedrijven en organisaties zien zich dus geconfronteerd met de Cost of IT Ignorance.

Een meer fundamentelere vraag die zich hier aandient en die verder gaat dan het gebruik van informatica, gaat er over of informatica een voldoende wetenschappelijke basisdiscipline is die aan leerlingen moet gedoceerd worden. Blijkbaar niet want informatica kan blijkbaar niet wedijveren met fysica, scheikunde, biologie, en wiskunde. Informatica is van origine een toegepaste wetenschap, die vaak geclaimd wordt door verschillende andere, meer basisdisciplines. Zelfs de sociologie, de economie en de psychologie hebben informatica adopteert. Bekijken we de informatica vanuit een strikt positivistische wetenschapsbril dan vallen we terug op de computerwetenschappen, die zich nog verder vertakken en beroepen op de basispijlers van de ingenieurswetenschappen (elektromagnetisme, elektronica, vaste stof fysica, kwantummechanica, logica, discrete wiskunde, ….). Op academisch niveau moest er heel wat baanbrekend werk worden verricht om de computerwetenschappen een plaats te geven tussen de positieve wetenschappen.  Toen de K.U.Leuven als eerste universiteit in België in de jaren 70 van vorige eeuw de richting burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen oprichtte, kon dit enkel maar indien ook alle andere ingenieursvakken werden gedoceerd en dan nog werd enkel een wetenschappelijk diploma toegekend en geen wettelijk. Dit maakte destijds deze richting de moeilijkste van alle ingenieursrichtingen. Als informaticus zou ik uiteraard durven de computerwetenschappen in het middelbare onderwijs als een basisdiscipline stellen naast biologie en chemie. De fysica (of toch delen daarvan) kan dan misschien  meteen opgenomen worden in dit nieuwe basisvak.

Nog een ander perspectief is dat van impact van informatica op onze persoonlijke en maatschappelijk evolutie. We leven in een digitaal tijdperk waarin de toepassingen van informatica ons dagelijks functioneren beheersen en veranderen. Of we nu willen of niet: Facebook, Twitter, YouTube, e-mail, Gaming, Google Earth, chatten, …. ze zijn er en ze zullen niet meer verdwijnen. Integendeel dagelijks ontstaan er nieuwe collectieven en toepassingen die gebruik van informatica een nieuwe maatschappelijke functie geven (denk aan fenomenen zoals het Internet-of-Things, BYOD, Big Data, …). Moeten we onze leerlingen niet daarop wijzen, er duiding bij geven en vooral ruimte tot experimenteren? Nu we geschiedenis en aardrijkskunde van het programma dreigen te schrappen zit er misschien hier een innovatieve mogelijkheid in om deze wetenschappen een nieuw elan te geven. Ook esthetische vorming met behulp van digitale kunst zou een revival kunnen impliceren voor de teloorgang van de aandacht voor de (klassieke) kunsten. Er werden nog nooit meer museumbezoeken genoteerd sinds de musea online zijn gegaan!  Een ook ethiek en wetgeving zouden door informatica heel aantoonbaar kunnen gemaakt worden. We hebben het dagelijks over computercriminaliteit en inbreuken op onze persoonlijke levenssfeer. Waarom kan dit niet op school tot de leerstof behoren?

Al bij al een pleidooi om informatica een plaats te geven dat het verdient. Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt.

jan devos

Advertisements

About jangdevos
I'm an IT/IS professor, a late Baby Boomer, married with Ann and father of Hélène and Willem, a Stones fan and interested in almost everything. I work at the UGent (campus Kortrijk), Belgium. My research domain are: IT Governance in SMEs, IT/IS Security, IT Management, IT Project Management, IT Trends and IT/IS failures.

One Response to Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt… Geen Informatica meer in het middelbaaronderwijs?

  1. Ik zal beginnen met het zeggen dat ik Italiaans ben en al wat vreemde beslissingen van hoger op gewoon ben.
    In de bijna 16 jaar dat ik in Belgie woon heb ik tal van veranderingen, aanpassingen, bijsturingen etc. meegemaakt in het onderwijs.
    Gezien ik heel erg actief ben in het hoger onderwijs en het geluk heb om 4 jonge leergierig en levendige kinderen te hebben. lijkt me noodzakelijk om te reageren op de beslissing om het vak informatica af te schaffen. Ik vind dat een beslissing genomen door wereldvreemde mensen!
    Informatica in het middelbaar onderwijs zou moeten worden opgewaardeerd, en niet afgeschaft.
    Informatica is meer dan met Office, Power Point of dergelijke andere secretariaatstoestanden leren werken. Met alle respect voor secretarissen en secretaresses, maar ik vind het even essentieel als leren lezen dat elke leerling in het middelbaar een initiatie programmeren krijgt, hoe kort en hoe basis het ook moge zijn. Eenvoudige robotica projecten zouden ideaal zijn om dit op een frisse bijna ludieke manier te realiseren. Differentiatie zal dan ook een vanzelfsprekend gewoonte. Logisch kunnen nadenken is noodzakelijk in een hoog technologisch maatschappij, even essentieel als kunnen lezen.
    Waarom worden de leerlingen niet geleerd om te leren omgaan met opensource?
    Ik ben het enige zwart eendje in mijn hogeschool dat met LinuX werkt. Niet eens bij de helpdesk kan iemand me helpen in geval van nood, want opensource wordt niet ondersteund!

    Ok, dat is misschien voor een ander blog.

    Anyway, om verder te gaan met mijn opmerkingen.
    Ik besef dat techniek snel voorruit gaat en in de IT wereld veel snel ouderwets wordt, maar dat maakt het nog belangrijker dat elke leerling (m of v en uit elke mogelijke richting) aangemoedigd wordt om te experimenteren met computers. Want dat is helaas niet iets wat thuis snel aangeleerd kan worden. Het is meestal niet vanzelfsprekend dat men een computer uit elkaar haalt, zaken erop installeert en eventueel de boel laat vastlopen. Ik vind het erg belangrijk om al die dingen te kunnen en te BEGRIJPEN.

    Dus, aanpassen, interessant en relevant maken en zeker NIET afschaffen!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: