Industrieel Ingenieur, je mikt toch wel op de industrie?

Paradox! Nog nooit is de vraag naar (industrieel) ingenieurs zo groot geweest en toch is de toekomst van de industrieel ingenieur is in gevaar.  De industrieel ingenieurs gaan naar de universiteit en daar zijn ze stiekem toch wel trots op. Meer aanzien, meer prestige, allemaal zogezegd niet essentieel, maar Antoine de Saint-Exupéry[1] wist wel beter toen hij stelde dat men enkel met het hart goed kan zien en dat het essentiële onzichtbaar is voor de ogen. Wat is nu essentieel en eventueel onzichtbaar? De vraag stellen is ze beantwoorden. We doen dus een poging.

Essentieel is zeker dat ons industrieel weefsel waarop onze welvaart steunt, grotendeels aan het afkalven is. Het Ford-debacle van een goede maand geleden, daarvoor nog de sluiting van GM in Antwerpen en recent nog de aankondiging dat wellicht één op zes KMO’s volgend jaar in ons land failliet dreigen te gaan moet ons toch doen nadenken? Het zijn niet enkel de loonkosten of de lokroep van het oosten die dit veroorzaken. De oorzaken moeten we hier in onze contreien en vooral bij onszelf zoeken. Niet echt comfortabel om in eigen boezem te kijken. De essentie is dat we terug onze laarzen moeten aantrekken en in de modder moeten gaan staan. Onze handen durven vuil maken! Dit betekent concreet daar staan waar de dingen plaats vinden en waar in stilte en met weinig dure woorden welvaart gecreëerd wordt.  Dit zijn de bedrijven waar de bouwstenen voor onze gemeenschap dag op dag worden aangemaakt. Vooral in KMO’s waar er misschien weinig strategische visie is, behalve dan dat elk resultaat een inspanning vereist. Op zich een strategisch advies dat kan tellen.

Recentelijk zat ik in een vergadering waar een jonge docent, industrieel ingenieur met doctoraat, een aantal uitspraken deed die alleen maar konden vermoeden dat de man in kwestie de realiteit van een privaat bedrijf niet begreep. Ondernemerschap en projectleiding werden daarbij door elkaar gehaald, management en leidinggeven serieus verward en privaat initiatief werd als een gelijke van het functioneren van de overheid beschouwd. Ik vroeg mij af welke ‘waarheid’ de man zijn studenten vertelt? Dat overheidsgeld besteden in projecten gelijk is aan geld verdienen en opnieuw investeren? Dat innovatie enkel aan een hogeschool of universiteit ontstaat en niet in bedrijven? Dat KMO’s slechte werknemers zijn omdat ze geen pensioensparen (kunnen) aanbieden en dat een vaste betrekking met benoeming daar uitgesloten is?

Ik kan het de man niet kwalijk nemen, waar heeft hij het geleerd? Na een opleiding die meer en meer theoretisch van aard is en dito masterproef werd een doctoraat aangevat die per definitief nog altijd sterk doorweegt naar het theoretische. Toch is deze vaststelling verontrustend, te meer daar ze geen uitzondering meer vormt. Het is niet sinds de masteropleidingen aan de hogescholen weten dat ze naar de universiteit gaan, dat de afstand tot de bedrijven stelselmatig toeneemt. Deze tendens was al geruime tijd waar te nemen aan de hogescholen. Onderzoek of projecten uitvoeren in samenwerking met bedrijven stelt immers hogere eisen aan een onderzoeker dan de eisen die binnen de cocon van een labo gevraagd worden.  Daar kan men nog rustig experimenteren, kleinere proefjes opzetten en verklaren dat de didactische aanpak en het leerproces ook belangrijk zijn. Uiteraard mogen we dit zeker niet onderschatten, maar moeten we het ook niet overschatten. In bedrijven en zeker in kleine bedrijven staat  het valoriseren van projecten en onderzoeken voorop. Indien er geen directe marktwaarde uit een project voortkomt dan hoeft het niet. Bovendien zijn reële projecten in bedrijven vaak onduidelijk gedefinieerd, moeilijk te beheren, van langere termijn dan voorzien en is de kans op slagen kleiner dan de kans op onvoorwaardelijk succes. Dit zijn zaken die vaak haaks staan op wat men binnen het onderwijs wil geloven. Alles jaren vooraf vastleggen in plannen en de materie reduceren tot doceerbare brokken die netjes binnen een alsmaar korter wordende semestrieel schema past lijkt daar meer en meer de overhand te krijgen.  Maar precies om de broodnodige waarde voort te brengen die de industrie als taak heeft zijn leiderschap, onregelmatig en hard werken, initiatief en doorzetting nodig. Skills die mijn inziens te weinig aan bod komen in de huidige opleiding. Uiteraard wel in het formuleren van doelstellingen, maar hoe krijg je deze vertaalt in competenties en bovendien hoe gaat men dat evalueren? Projecten in bedrijven kunnen niet in een labo gesimuleerd worden. Uiteraard zitten studenten in een leersituatie en kan een succes op slagen van een project niet per definitie gegarandeerd worden, maar ook dit wordt maar al te vaak als een excuus gebruikt om het dan maar niet te doen. Docenten zijn daardoor sterk vervreemd van de industrie en vertonen soms zelfs een aversie tegenover het werkveld van hun studenten.

Een industrieel ingenieur moet na zijn studie niet alle kennis en kunde meegekregen hebben vanuit de universiteit. Dit is niet mogelijk voor geen enkel diploma en kan in onze immer veranderende industrieel-economische omgeving ook niet de doelstelling zijn. Heeft hij of zij daarbij ook een focus op het theoretisch dan is dat mooi meegenomen en zal dit het later bijleren alleen maar faciliteren.  Maar de industrieel ingenieur moet in eerste instantie  wel zijn echte werkveld kennen en moet vooral gewapend zijn om daarin een waardevolle bijdrage te kunnen leveren. Industrieel ingenieurs opleiden die onmiddellijk naar het onderwijs of naar de overheid trekken na het felbegeerde diploma moet daarom ontmoedigd worden. De industrie en enkel de industrie kan het werkveld zijn van de industrieel ingenieur. Maar nog veel belangrijker is dat de afgestudeerde ingenieurs de goesting moet hebben om naar de industrie te trekken. Deze appreciatie kan er maar komen indien docenten dat ook uitstralen in hun aanpak. Ik ben daarom geen voorstander om in de opleiding industrieel ingenieur te veel kennisvakken te doceren in het (enige) masterjaar, maar dit jaar vooral te gebruiken om het industriële werkveld te ontginnen door projectmatig (industrieel) onderzoek. Docenten mogen er ook niet alleen voor staan. Dit is een oproep naar het gehele onderwijs waar er moet afgestapt worden van de stereotypering in verband met het genderprobleem en de waardering in zijn geheel van  technische studies.

Eigenlijk zijn dit allemaal zaken die niet zo onzichtbaar zijn, althans niet voor diegene die ze wil zien, maar ze zijn wel zeer essentieel om onze industriële toekomst veilig te stellen en moeten in het hart gedragen worden. Althans voor deze die het goed menen met de opleiding industrieel ingenieur.


[1] Le Petit Prince, Antoine de Saint-Exupéry, CreateSpace Independent Publishing Platform, Ill editie (9/6/2012)

Advertisements

About jangdevos
I'm an IT/IS professor, a late Baby Boomer, married with Ann and father of Hélène and Willem, a Stones fan and interested in almost everything. I work at the UGent (campus Kortrijk), Belgium. My research domain are: IT Governance in SMEs, IT/IS Security, IT Management, IT Project Management, IT Trends and IT/IS failures.

One Response to Industrieel Ingenieur, je mikt toch wel op de industrie?

  1. Jan, zeer juiste analyse ! Het is wat mij betreft overigens een verkeerde zet van de overheid dat een doctor in de toegepast wetenschappen zonder enige bedrijfservaring les kan geven aan de studenten industrieel ingenieur, terwijl een burgerlijk ingenieur met een kwarteeuw beroepservaring dat wettelijk niet kan (ik spreek uit eigen ervaring). Wat blijft in de praktijk dus over van het discours over “flexibele loopbanen”, als de keuzes die men aan het begin van zijn loopbaan maak (bijv. doctoreren of niet) bepalend zijn voor de rest van je loopbaan ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: